Καρκίνος Όρχεως: Η σημασία της αυτοεξέτασης

Ο καρκίνος των όρχεων είναι σχετικά σπάνιος, αποτελεί όμως τον συχνότερο συμπαγή καρκίνο στους νεαρούς άνδρες. Εμφανίζεται κυρίως σε άνδρες νεαρής ηλικίας, με σημαντικό ποσοστό των περιστατικών να αφορά ηλικίες μεταξύ 20 και 45 ετών. Το σημαντικό είναι ότι, όταν διαγνωστεί έγκαιρα, ο καρκίνος των όρχεων είναι μία από τις πλέον θεραπεύσιμες μορφές καρκίνου. Για τον λόγο αυτό, η γνώση του φυσιολογικού μεγέθους και της σύστασης των όρχεων και η αναγνώριση οποιασδήποτε νέας αλλαγής έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Τι είναι ο καρκίνος των όρχεων;

Ο καρκίνος των όρχεων αναπτύσσεται όταν κύτταρα του όρχεως αρχίζουν να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Η μεγάλη πλειονότητα των κακοήθων όγκων του όρχεως προέρχεται από τα γεννητικά κύτταρα και ονομάζεται όγκοι από γεννητικά κύτταρα (germ cell tumors). Συχνά το πρώτο εύρημα είναι ένας ανώδυνος όζος ή μια σκληρία μέσα στον όρχι. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει διόγκωση, αίσθημα βάρους ή αλλαγή στο μέγεθος και τη σύσταση του όρχεως. Ο πόνος δεν αποκλείει τον καρκίνο, παρότι η τυπική παρουσίαση είναι ανώδυνη.

Γιατί έχει σημασία η αυτοεξέταση;

Η αυτοεξέταση των όρχεων δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση ούτε αποτελεί οργανωμένο πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου για όλους τους άνδρες.  Ωστόσο, η εξοικείωση ενός άνδρα με τη φυσιολογική εικόνα των όρχεών του μπορεί να τον βοηθήσει να αντιληφθεί νωρίς μια καινούργια ή ασυνήθιστη αλλαγή και να αναζητήσει έγκαιρα ιατρική εκτίμηση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Ουρολογίας (EAU) συνιστά την ενημέρωση των νεαρών ανδρών σχετικά με τη σημασία της αυτοεξέτασης και ιδιαίτερα τη συστηματική αυτοεξέταση σε άνδρες αυξημένου κινδύνου.

Ποιοι άνδρες έχουν αυξημένο κίνδυνο;

Ορισμένοι παράγοντες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των όρχεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

• Ιστορικό κρυψορχίας ή μη καθόδου του όρχεως.
• Προηγούμενος καρκίνος στον άλλο όρχι.
• Ορισμένες καταστάσεις που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης νεοπλασίας των γεννητικών κυττάρων.

Πώς γίνεται σωστά η αυτοεξέταση;

Η αυτοεξέταση είναι απλή και διαρκεί μόλις λίγα λεπτά.

Ιδανικά πραγματοποιείται μετά από ζεστό μπάνιο ή ντους, όταν το όσχεο είναι χαλαρό.

Βήμα 1

Εξετάστε κάθε όρχι ξεχωριστά.

Βήμα 2

Κρατήστε απαλά τον όρχι ανάμεσα στον αντίχειρα και τα δάκτυλα και ψηλαφήστε τον χωρίς έντονη πίεση.

Βήμα 3

Αναζητήστε οποιαδήποτε καινούργια σκληρία, ογκίδιο ή αλλαγή στη σύσταση του όρχεως.

Βήμα 4

Παρατηρήστε εάν έχει αλλάξει το μέγεθος ή το σχήμα του όρχεως ή εάν υπάρχει ασυνήθιστη διόγκωση ή αίσθημα βάρους.

Είναι φυσιολογικό ο ένας όρχις να είναι λίγο μεγαλύτερος από τον άλλο ή να βρίσκεται λίγο χαμηλότερα. Επίσης, στην πίσω και άνω επιφάνεια του όρχεως βρίσκεται η επιδιδυμίδα, μια φυσιολογική ανατομική δομή που μπορεί να ψηλαφάται σαν μικρή μαλακή σωληνοειδής προεξοχή.

Ποια συμπτώματα πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Θα πρέπει να ζητήσετε ιατρική εκτίμηση εάν παρατηρήσετε:

• ένα νέο σκληρό ογκίδιο ή ψηλαφητή μάζα στον όρχι,
• αύξηση ή αλλαγή στο μέγεθος του όρχεως,
• αλλαγή στη σύσταση του όρχεως,
• αίσθημα βάρους ή πίεσης στο όσχεο,
• επίμονη ενόχληση ή πόνο στον όρχι,
• διόγκωση του οσχέου χωρίς προφανή αιτία.

Δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοιο εύρημα είναι καρκίνος. Υπάρχουν πολλές καλοήθεις παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα. Ωστόσο, κάθε νέα ψηλαφητή αλλαγή στον όρχι χρειάζεται αξιολόγηση από ουρολόγο.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η αρχική αξιολόγηση περιλαμβάνει την κλινική εξέταση από ουρολόγο και, όταν υπάρχει υποψία, υπερηχογράφημα οσχέου υψηλής συχνότητας. Το υπερηχογράφημα μπορεί να προσδιορίσει εάν μια βλάβη βρίσκεται μέσα ή έξω από τον όρχι και να δώσει σημαντικές πληροφορίες για τη φύση της. Εφόσον υπάρχει υποψία κακοήθειας, πραγματοποιούνται επίσης ειδικές αιματολογικές εξετάσεις για τους καρκινικούς δείκτες AFP, β-hCG και LDH, οι οποίοι χρησιμοποιούνται στη διάγνωση, τη σταδιοποίηση και την παρακολούθηση της νόσου.

Μην αγνοείτε μια αλλαγή

Ο καρκίνος των όρχεων μπορεί να εμφανιστεί σε έναν κατά τα άλλα υγιή νεαρό άνδρα, χωρίς προηγούμενα συμπτώματα ή προβλήματα υγείας. Γι' αυτό, το σημαντικότερο μήνυμα δεν είναι να φοβάστε τον καρκίνο, αλλά να γνωρίζετε το σώμα σας και να μην αγνοείτε μια νέα αλλαγή. Ένα ογκίδιο ή μια αλλαγή στον όρχι δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Σημαίνει όμως ότι χρειάζεται σωστή ιατρική αξιολόγηση. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την άμεση εφαρμογή της κατάλληλης θεραπείας και συνδέεται με εξαιρετικά υψηλές πιθανότητες ίασης.

Το μήνυμα είναι απλό:

Γνωρίστε τους όρχεις σας.
Παρατηρήστε οποιαδήποτε αλλαγή.
Μην την αγνοήσετε.
Επισκεφθείτε τον ουρολόγο σας.

Συχνές ερωτήσεις

Κάθε ογκίδιο στον όρχι είναι καρκίνος;
Όχι. Πολλές παθήσεις του οσχέου είναι καλοήθεις. Ωστόσο, ένα νέο ογκίδιο μέσα στον όρχι χρειάζεται πάντοτε ιατρική αξιολόγηση και συνήθως υπερηχογραφικό έλεγχο.

Πρέπει όλοι οι άνδρες να κάνουν αυτοεξέταση κάθε μήνα;
Δεν υπάρχει επαρκής επιστημονική τεκμηρίωση για να συστήνεται οργανωμένο πρόγραμμα αυτοεξέτασης σε όλους τους άνδρες. Η EAU, ωστόσο, τονίζει τη σημασία της ενημέρωσης των νεαρών ανδρών και συνιστά αυτοεξέταση ιδιαίτερα σε άνδρες υψηλού κινδύνου.

Αν πονάει ο όρχις, αποκλείεται ο καρκίνος;
Όχι. Αν και ο καρκίνος των όρχεων συχνά εμφανίζεται ως ανώδυνη μάζα, μπορεί να παρουσιαστεί και με πόνο ή ενόχληση.

Ποια εξέταση είναι η πιο σημαντική όταν υπάρχει υποψία;
Η κλινική εξέταση από ουρολόγο σε συνδυασμό με υπερηχογράφημα οσχέου αποτελεί βασικό μέρος της αρχικής διαγνωστικής προσέγγισης.

Υπάρχει θεραπεία για τον καρκίνο των όρχεων;
Ναι. Ο καρκίνος των όρχεων είναι ιδιαίτερα θεραπεύσιμος, ειδικά όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο. Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο της νόσου.